Obszary NATURA 2000

 

Dolina Dolnej Wisły PLB 040003 Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków


Na odcinku od Włocławka do Przegaliny rozciąga się obszar specjalnej ochrony Dolina Dolnej Wisły wyznaczony na podstawie Dyrektywy Rady 79/409/EWG z dn. 2 kwietnia 1979r. w sprawie ochrony dzikich ptaków. Na tym terenie Wisła zachowuje naturalny charakter. Płynie powoli, naturalnym korytem obfitującym w namuliska, wysepki i piaszczyste łachy.

wioslo-punkt widokowy

W pobliżu rzeki znajdują się liczne starorzecza oraz torfowiska niskie. Brzegi porośnięte są zaroślami wierzbowymi i łęgami, występują także pola uprawne i pastwiska. Skarpy rzeczne są doskonałym miejscem do rozwoju muraw kserotermicznych oraz grądów zboczowych. Gatunki ptaków, których liczebność kwalifikuje ostoję do międzynarodowej ostoi ptaków (tzw. Gatunki kwalifkujące): Gągoł, Derkacz, Rybitwa białoczelna, Zimorodek. Inne gatunki ptaków wymienione w załączniku I Dyrektywy Ptasiej, stwierdzone w ostoi: Nur rdzawoszyi, Nur czarnoszyi, Bąk,

bak

Czapla nadobna, Czapla biała, Bocian czarny, Bocian biały, Łabędź czarnodzioby, Łabędź krzykliwy, Bernikla białolica, Bielaczek, Trzmielojad, Kania czarna,

kania czarna

Kania ruda, Bielik, Błotniak zbożowy, Błotniak łąkowy, Rybołów, Pustułeczka, Drzemlik, Zielonka, Żuraw, Szablodziób, Siewka złota, Batalion, Szlamnik, Łęczak, Terekia, Mewa czarnogłowa, Mewa mała, Rybitwa wielkodzioba, Rybitwa rzeczna,

rybitwa rzeczna

Rybitwa białowąsa,

rybitwa bialowasa

Rybitwa czarna, Zimorodek, Kraska, Dzięcioł czarny, Dzięcioł średni, Świergotek polny, Pokrzewka jarzębata, Gąsiorek.

 

Dolna Wisła PLH 220033 Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk

Obszar obejmuje dolny odcinek Wisły, od południowej granicy województwa pomorskiego do mostu na Wiśle, na południe od Tczewa. Znajduje się na liście rządowej od 17 lipca 2007r.
Fragment stosunkowo dobrze zachowanej doliny wielkiej rzeki z naturalnym układem roślinności. Rzeka płynie tu korytem w dużym stopniu naturalnym, z namuliskami i łachami piaszczystymi. W dolinie zachowane są starorzecza, zarośla wierzbowe i łęgowe lasy oraz pola uprawne i pastwiska. 

nadwislanskie laki_w_opaleniu

Miejscami występują wysokie skarpy, na których utrzymują się ciepłolubne murawy napiaskowe i grądy zboczowe.


Siedliska wymienione w załączniku I występujące na obszarze: łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe, olsy źródliskowe; 

szlak dolnej wisy7

starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne; niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie; grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny; ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe; zalewane muliste brzegi rzek; murawy kserotermiczne ze stanowiskami storczyków; ziołorośla górskie i nadrzeczne; ciepłolubne dąbrowy.

Oprócz tego występują zwierzęta wymienione w załączniku II: ssaki - bóbr europejski, wydra, wilk, mopek, nocek duży; płazy - kumak nizinny, traszka grzebieniasta; ryby - boleń, ciosa, głowacz białopłetwy, koza, łosoś atlantycki, piskorz, różanka, minóg rzeczny; rośliny naczyniowe - leniec bezpodkwiatkowy, czosnek skalny, pluskwica europejska.

 

Więcej informacji na temat obszarów NATURA 2000 można znaleźć na stronie: Ministerstwa Środowiska

 

Rezerwaty przyrody

"Opalenie"

Rezerwat powstał w 2013r. na mocy rozporządzenia nr 23/2013 RDOŚ w Gdańsku, w wyniku połączenia dwóch rezerwatów "Opalenie Dolne" i "Opalenie Górne". Obejmuje niewielki fragment dna doliny Strugi Młyńskiej i podnóża zboczy tej doliny. Zajmuje powierzchnię 8,61km.

Opalenie rezerwat

Celem ochrony w rezerwacie jest zachowanie fragmentu grądu subkontynentalnego Tilio-Carpinetum z cennymi gatunkami roślin, w szczególności bardzo rzadkiego w Polsce groszku wielkoprzylistkowego Lathyrus pisiformis.

groszek wielkoprzylistkowy


"Małe Wiosło"

Rezerwat florystyczny utworzony w 1965r. (MP35/65) o powierzchni 24,69 ha. Stworzony dla ochrony roślin stepowo-leśnych rzadkich w naszej florze, obejmuje ochroną siedlisko grądu subkontynentalnego: podzespół typowy Tilio cordatae-Carpinetum betuli typicum na wierzchowinie i podzespół kokoryczowy Tilio cordatae-Carpinetum betuli corydaletosum na zboczu, z pozostałościami gatunków kserotermicznych i leśno stepowych, jak np. gatunek krytycznie zagrożony na terenie Pomorza Gdańskiego - czosnek skalny Allium montanum.

czosnek skalny

Gatunki chronione i zagrożone występujące na obszarze rezerwatu to: czerniec gronkowy Actaea spicata, kopytnik pospolity Asarum europaeum, konwalia majowa Convallaria majalis, kokorycz pusta Corydalis cava, wawrzynek wilczełyko Daphne mesereum, kruszyna pospolita Frangula alnus, przytulia wonna Galium odoratum, bluszcz pospolity Hedera helix (także okaz kwitnący), przylaszczka pospolita Hepatica nobilis, lilia złotogłów Lilium martagon, listeria jajowata Listeria ovata, nawrot lekarski Lithospermum officinale, paprotka zwyczajna Polypodium vulgare, wiąz pospolity Ulmus minor oraz najcenniejsza, uznana za gatunek wymierający - pluskwica europejska Cumicifuga europaea.

szlak lasow debinskich 016

Nazwa rezerwatu pochodzi od nazwy osady, w pobliżu której utworzono rezerwat ? Wiosło Małe. Powstała ona w XVI wieku, w głębokich parowach rozcinających wysoczyznę nadwiślańską. Liczące 30-40 metrów parowy kończą się uskokiem, bowiem ich dolna krawędź, znajduje się ponad obecnym poziomem rzeki. Rezerwat ten należy do najstarszych na Kociewiu.

 pomnik lipa

"Duże Wiosło"

Rezerwat florystyczny utworzony Zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego w 1972r. o powierzchni 29,88 ha utworzony w celu zachowania roślin kserotermicznych oraz fragmentów naturalnych zespołów leśnych. Obecnie przede wszystkim dla ochrony siedliska grądu subkontynentalnego: podzespół typowy Tilio cordatae-Carpinetum betuli typicum na wierzchowinie i podzespół kokoryczowy Tilio cordatae-Carpinetum betuli corydaletosum na zboczu. Występują tu gatunki chronione i zagrożone, przede wszystkim uznana za wymierającą - pluskwica europejska Cumicifuga europaea,

pluskwica europejska

ale także: czerniec gronkowy Actaea spicata, konwalia majowa Convallaria majalis, wyżpin jagodowy Cucubalus baccifer, wawrzynek wilczełyko Daphne merezeum, kruszczyk szerokolistny Epipactis helleborine poziomka twardawa Fragaria viridis, kruszyna pospolita Frangula alnus, przytulia wonna Galium odoratum, bodziszek czerwony Geranium sanguineum, bluszcz pospolity Hedera helix, przylaszczka pospolita Hepatica nobilis, oleśnik górski Libanotis pyrenaica, Lilia złotogłów Lilum martagon, nawrot lekarski Lithospermum officinale, paprotka zwyczajna Lithospermum officinale, pierwiosnek lekarski Primula veris, rutewka mniejsza Thalictrum minus, wiąz pospolity Ulmus minor, ciemiężyk białokwiatowy Vincetoxicum hirundinaria, fiołek przedziwny Viola miarbilis, traganek piaskowy Astragulus arenarius,rutewka żółta Thalictrum flavum.

Ponadto warte uwagi są pozostałości zbiorowiska nawiązującego do świetlistych dąbrów Potentillo albae-Quercetum, z takimi gatunkami jak zagrożone: bukwica zwyczajna Betonica officinalis, pięciornik biały Potentilla alba, sierpik barwierski Serratula tinctoria, przetacznik kłosowy Veronica spicata oraz rozchodnik olbrzymi Sedum maximum, oleśnik górski Libanotis pyrenaica,  koniczyna dwukłosowa Trifolium alpestre, wiechlina długolistna Poa angustifolia, stokłosa bezostna Bromus inermis, goździk kartuzek Dianthus cartusianorum, krwawnik pannoński Achillea pannonica

Wsród zbiorowisk nieleśnych wspomnieć należy o, niestety mocno zubożonej, ciepłolubnej murawie o charakterze stepowym z klasy Festuco-Brometea ze związku Cirsio-Brachypodion pinnati z gatunkami zagrożonymi: przetacznik kłosowy Veronica spicata, krwawnik pannoński Achillea pannonica, wiechlina wąskolistna Poa angustifolia, stokłosa bezostna Bromus inermis oraz goździk kartuzek Dianthus cartusianorum, cieciorka pstra Coronilla varia.

Stawy na terasie zalewowej w granicach rezerwatu są siedliskiem bogatej szaty roślinnej związanej z siedliskami wodnymi. Stosunkowo płytkie zbiorniki o dnie mulistym są miejscem występowania gatunków chronionych i zagrożonych: salwinia pływająca Salvinia natans, rdestnica trwiasta Potamogeton gramineus, grążel żółty Nuphar lutea,  grzybień biały Nymphaea candida, grzybienie mieszańcowe Nymphaea x borealis.

 

widok rezerwatu wioslo duze

gozdzik kartuzek

koniczyna dwuklosowa

oblaczek granatek

Nazwa rezerwatu pochodzi od nazwy osady, w pobliżu której utworzono rezerwat ? Wiosło Duże. Powstała ona w XVI wieku, w głębokich parowach rozcinających wysoczyznę nadwiślańską. Liczące 30-40 metrów parowy kończą się uskokiem, bowiem ich dolna krawędź, znajduje się ponad obecnym poziomem rzeki. Rezerwat ten należy do najstarszych na Kociewiu.

 

Obszary Chronionego Krajobrazu:

 

"Gniewski Obszar Chronionego Krajobrazu"

Gniewski OChK wykracza swoim zasięgiem poza obszar gminy Gniew i obejmuje tereny gmin Morzeszczyn i Pelplin, a więc znajduje się na terenie Pojezierza Starogardzkiego. Gniewski Obszar Chronionego Krajobrazu utworzony został Rozporządzeniem nr 5 Wojewody Gdańskiego z dnia 1994.11.08 w celu ochrony obszarów cennych przyrodniczo.


gniew 2

Obszar ten zajmuje powierzchnię 2 586 ha i obejmuje końcowy odcinek doliny rzeki Wierzycy od Janiszewa (gm. Pelplin) do ujścia do Wisły. Oprócz doliny Wierzycy występują tu fragmenty silnie sfalowanej, zalesionej wysoczyzny morenowej. Główną wartość przyrodniczą obszaru stanowi dolina rzeczna z całym zestawem elementów morfologicznych i ze zróżnicowanymi zbiorowiskami roślinności. Szczególnie istotna jest rola doliny jako tzw. korytarza ekologicznego. 


wierzyca o_poranku


mgla nad_wierzyca

Przeważają drzewostany sosnowe, nad rzeką spotyka się olszyny. Znaczny odsetek drzewostanów występuje na gruntach porolnych. Obszar ten utworzono ze względu na walory estetyczne i widokowe oraz potrzebę ochrony dolnej Wierzycy i fragmentów lasów w jej otoczeniu. 


rzeka jonka

Ochrona wód i brzegów oraz stoków doliny przed erozją to najważniejsze zalecenia Rozporządzenia zatwierdzającego obszar chronionego krajobrazu.

"Nadwiślański Obszar Chronionego Krajobrazu"

Zajmuje południowo - wschodnią część gminy Gniew. Powierzchnia tego obszaru chronionego wynosi 4 676 ha. Nadwiślański Obszar Chronionego Krajobrazu został utworzony Rozporządzeniem nr 5 Wojewody Gdańskiego z dnia 1994.11.08 w celu ochrony cennego przyrodniczo, zróżnicowanego morfologicznie terenu nadwiślańskiego. Silnie sfalowaną wysoczyznę morenową rozcinają doliny erozyjne. Obszar jest prawie całkowicie zalesiony. Przeważają bory sosnowe, ale występują tu także lasy dębowo - grabowe i ciepłolubne dąbrowy.
Występują tu znaczne deniwelacje, rozcięcia erozyjne urozmaicające rzeźbę terenu.


jezioro rakowieckie002

Większość obszaru pokrywają lasy w przewadze sosnowe, często w zmieszaniu z innymi gatunkami zarówno iglastymi jak i liściastymi. Znajdują się tu 4 rezerwaty: Opalenie Górne, Opalenie Dolne, Wiosło Duże i Wiosło Małe oraz wstępnie projektowany rezerwat Potłowskie Zbocza. Spotkać tu można roślinność stepową o charakterze kserotermicznym, wskazującą na wyjątkowe warunki klimatyczne tego obszaru. Ograniczenia i zalecenia sprowadzają się do podjęcia ochrony czynnej szaty roślinnej, ochrony stoków doliny Wisły i dolinek erozyjnych przed erozją oraz uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej w rejonie wsi Tymawa.


jezioro tymawskie

 jezioro tymawskie 2


Użytki ekologiczne:

 

"Trzcinowisko"


Użytek ekologiczny o powierzchni 16 ha, utworzony 31.07.2001 roku, położony w gminie Gniew, we wsi Ciepłe. Wyjątkowo cenne siedlisko lęgowe rzadkich i chronionych gatunków ptaków wodno-błotnych zagrożonych i umieszczonych w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt.
W obrębie użytku ochronie podlegają:
? roślinność wodna (trzcina pospolita, pałka wąskolistna, grążel żółty, knieć błotna, rdestnica pływająca, sit siny, turzyca zaostrzona, wierzba);

? płazy z rodzaju żab (Rana) i ropuch (Bufo);
? ssaki (dzik, lis, karczownik, piżmak, sarna);
? ptaki (gatunki lęgowe: bąk, wąsatka, żuraw, łabędź niemy, kaczka krzyżówka, cyranka, błotniak
stawowy,

 blotniak stawowy

wodnik, łyska, pokląskwa, brzęczka, rokitniczka, trzciniak, 

trzciniak

trzciniaczek, dzierzba gąsiorek, trznadel, potrzos, kukułka, oraz gatunki żerujące: bociany białe, myszołowy zwyczajne, krogulce, kszyk, mewa śmieszka, rybitwa czarna, dzięciołek, pliszka żółta, sikora modra, sikora bogatka, sroka).

 

"Parowa"


Użytek ekologiczny o powierzchni 4 ha, utworzony 31.07.2001 roku, położony w gminie Gniew, we wsi Ciepłe. Znajduje się na obszarze Doliny Dolnej Wisły ? ostoi ptaków o randze europejskiej, umieszczonej na liście NATURA 2000.


W obrębie użytku ochronie podlegają:
? drzewa i krzewy (głóg, jabłoń dzika, śliwa domowa, klon pospolity, wiąz, wierzba
biała, wierzba niciowa, wierzba szara, topola biała, brzoza brodawkowata, leszczyna
pospolita, grab pospolity, bez czarny, jesion wyniosły, olsza czarna);
? gady (zaskroniec, jaszczurka zwinka);
? płazy z rodzaju Rana i Bufo);

zaba zielona? ssaki (kret, zając szarak, wiewiórka, kuna leśna, lis, sarna);
? ptaki (gatunki lęgowe: dziwonia, muchołówka żałobna, turkawka, grzywacz, kukułka, zaganiacz, cierniówka, piegża,pokrzewka czarnołbista, piecuszek, pierwiosnek, rudzik, słowik szary, kos, drozd śpiewak, sikora bogatka, sikora modra, sikora czarnogłówka, strzyżyk, trznadel, zięba, gil, dzwoniec, szczygieł, czyż, sroka oraz gatunki żerujce i zimujące: krogulec,

 

krogulec

 

jastrząb, dzięcioł duży, dzięciołek, droździk, raniuszek, pełzacz leśny).

 

"Borawa"

 

 

 

Użytek ekologiczny o powierzchni 20 ha, utworzony 29.06.2007 r., położony w gminie Gniew w miejscowości Kuchnia. Teren ekologicznego to bardzo cenny obszar starorzecza Borawy, rzeki, która niegdyś okalała dawna wyspę, obecnie obszar wokół miejscowości Kuchnia. Obszar ten obecnie stanowi rozległe trzcinowisko i jest niezwykle wartościowym pod względem przyrodniczym siedliskiem.

uzytek borawa

Znajduje się w okolicy Doliny Wisły ? obszaru chronionego - Natura 2000. Teren jest siedliskiem lęgowym rzadkich gatunków ptaków, wymienionych w Dyrektywie Ptasiej tj.: bączek, bąk czy kropiatka. na przelotach występują tam bardzo rzadkie w Europie gatunki

 

"Strzelnica w Gniewie"


Czwarty użytek ekologiczny na terenie gminy Gniew. Jako jedyny dotyczy nietoperzy. Został utworzony na wniosek Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody "Salamandra" w dawnej Strzelnicy Miejskiej przy ulicy Podwale w Gniewie.

nocki duze
Mocą Rozporządzenia Wojewody Pomorskiego w tym miejscu chroni się jedno z ważniejszych w województwie pomorskim zimowisk nietoperzy.

gacek brunatny

 

Pomniki przyrody:

W Gminie Gniew znajdują się 22 pomniki przyrody, w tym 16 drzew i 6 grup drzew (łącznie 36 drzew). W sumie chronionych jest 52 drzew.
Najstarszy spośród nich jest dąb szypułkowy w Dębowie, który ma ponad 400 lat.